PHP mi ASP mi?
PHP mi ASP mi?

İki farklı alternatif, sonsuz örnek, bitmeyen bir tartışma konusu...

Bir uygulamanın kodlarını görmezseniz sonuç mükemmel görünebilir. Yani size sunulan görüntü, arayüz mükemmel olabilir. Sonuçta bütün diller istediğiniz sonucu size verebilir. Çünkü işin arayüz, görüntü tasarımı kısmı program yazarının değil, tasarımcının işi.

Mesela CETURK'un şu anki yapısını tamamen (CGI kullanarak) QuickBASIC ile bile programlayabilirsiniz. Kısacası elde edilen sonuç bir dilin daha iyi olduğu konusunda size bir fikir vermeyebilir, daha doğrusu bir fikir verir ama bu yanıltıcı bir sonuç olabilir.

Dil karşılaştırmaları da her zaman önyargılardan etkilenmiştir. Sadece önyargılardan değil, arka planda kalan yargılar da dil karşılaştırmalarında tartışmayı şiddetlendirmekte yeterince etkileyici olmuştur. Hem de her zaman...

Sizinle PHP ve ASP'yi mümkün olduğunca objektif bir bakış açısıyla karşılaştırmaya çalışalım. Ama bunu biraz genel çerçevelere oturtmak gerekiyor. Yani burada size test sonuçlarını, kullanım oranlarını vs anlatmaktansa, önermeler ve tespitler sunarak bir fikir vermek istiyorum. Ha! Unutmadan benim PHP müptelası olduğumu da dile getirmeye gerek yok heralde...


- - - o - - -


İlk karşılaştırmayı dil yapısı ve dilin yazım kurallarındaki esneklik/güç kriterine göre yapmak gerekiyor. Ülkemizde çoğu program yazan bireyin (programcı demek kısıtlayıcı oluyor) BASIC ailesinden (GWBASIC, BASICA, QuickBASIC vs...) bir dille işe başlayıp bugüne geldiğini düşünürsek ve buna ek olarak ASP kullanan (program) yazarların büyük bir kısmının da VBScript kullanıcısı olduğunu göz önünde bulundurursak bu bireylerin "ilk göz ağrısı" söylemine uyduğunu ve kendilerini bir kafes içine kapattıklarını görebiliriz. Bu birey topluluğunu ya C ailesinden dillerle tanışmamış, ya da tanışma evresinde yeni bilgiler öğrenmekten kaçan (program) yazarlar oluşturuyor.

Diğer dillerden geçiş yapıp, C ailesinden yazım kurallarına sahip dilleri bir süre kullanmış bireyler ilk başlarda bir "afallama" dönemi yaşamış, ardından da C ailesi yazım kurallarına bağlanmışlardır. Bunun sebebi de daha analitik düşünebilme konusunda daha çok deneyim sahibi olmuş olmaları ve kafalarındaki analitik yapıyı en rahat en anlaşılır ve dolaysız yöntemlerle C ailesi yazım kuralları ile koda dökebileceklerini farketmiş olmalarıdır. Diğer taraftan programlamaya C ailesinden bir dil ile başlayan bir birey "ilk ve tek aşk" kavramının en net, en sorunsuz ve en özgür örneği oluyor genellikle. C ailesi içinde geçişler yapmalarına rağmen C ailesi yazım kurallarından vazgeçemiyorlar...

Bilgisayar düşünebilen bir varlık değil. Bu yüzden bir dilin konuşma diline yakın olması demek o dilin "hamal" olması anlamına geliyor. Çünkü günlük hayatta en çok zorlandığımız olay analitik bir düşüncenin sözel bir düşünceye dönüştürülüp ifade edilmeye çalışmasıdır. Bunun bilgisayar mimarisine hakim bir (program) yazar için zorlayıcı olduğu apaçık ortada. Diğer taraftan da her aşamayı bilmeli ve bu aşamaları da teker teker üşenmeden yaptırmalısınız assembly gibi bir yapı ile. Bu bir yerde yaratıcı (program) yazarı için zorluk çıkartan ve "hamal"lık yaptıran bir unsur. Her iki taraf için orta noktada buluşmayı sağlayan yapı da C ailesinin sunduğu yazım kuralları. Analitik düşünceyi yansıtabilecek bir esneklik ve yaratıcı (program) yazarın işini zorlaştırmayacak bir mimari...

Bu noktada açık ve net bir şekilde ASP/PHP ayrımı yapamıyoruz. Niye? Çünkü PHP zaten C ailesinden yazım kurallarını benimsemiş bir dil. Diğer taraftan ASP'de JavaScript (kendisi C ailesinden gelmektedir) ile yazıma izin veriyor. Böylece her iki taraf da C ailesinden yazıma destek verdiği için net bir şekilde ayıramıyoruz. Ama açık ve net olmasa da PHP'nin C ailesine dahil olmasının getirdiği bir ağırlık var.


- - - o - - -


İkinci karşılaştırmaya gelince, beni tanıyanlar, az buz yazılarımı okuyanlar her seferinde esnekliğe ve platform bağımsızlığa dair nutuklarımı bilirler. İşte yine olayımızı bir de bu açıdan değerlendirmek gerekiyor.

PHP, bütün modüler web sunucuları tarafından destekleniyor. Yani her platformda kullanabiliyorsunuz. Windows platformunda ister IIS'e modül olarak yükleyin, ister Apache veya başka bir web sunucu kurun PHP her zaman emrinize amade durumda. NX (UNIX/LINUX) platformlarında da web sunucularda çalışabiliyor. (Diğer taraftan PHP'yi kabuk programlamada da kullanabiliyorsunuz. Bu farklı bir açıdan bir + değer sayılabilir.)

ASP, standart olarak sadece IIS üzerinde çalışıyor. Bir de buna ek olarak Apache üzerinde çalışmasını sağlayan bir modül de var. Yanlış hatırlamıyorsam Perl ile hazırlanmış bir modüldü. Yani bir şekilde de olsa ASP'yi hem Windows hem de NX platformlarında kullanabiliyorsunuz.

Bu karşılaştırmadan da yine açık ve net bir sonuç alamıyoruz ne yazık ki. Çünkü hem ASP'nin hem de PHP'nin farklı platformlarda çalışma şansı var. Ama PHP'nin tam destekle her platformda çalışıyor olması sanki biraz ağır basıyormuş gibi geliyor bana...


- - - o - - -


Yeni bir karşılaştırmaya girmektense size önerebileceğim çok daha iyi birşey var; "Google'da Ara: PHP vs ASP"


- - - o - - -


Aynı zamanda yazılım mühendisliğinin önemli bir konusu da olan dil seçimi yine tamamen (program) yazara bırakılan bir unsur. ASP ile de PHP ile de çok iyi işler çıkartmak (program) yazarın elinde. Ama herşey doğru fikri yakalamakta yatıyor. İşte sizinle dikkatimi çeken bir yazıyı paylaşmak istiyorum; PHPBuddy'deki PHP vs ASP başlıklı makalede editörün notuydu dikkatimi çeken:

"This article just tries to differentiate between ASP and PHP. ASP is also a very good scripting language and I have personally used it for over 3 year's, I have built several popular site's with ASP, the most popular being funtoosh.com which get over 2 million page views per month. I think ASP is a good and useful technology, but in the long run I feel PHP is better."

yani

"Bu makale sadece ASP ve PHP'yi karşılaştırmayı çalışıyor. ASP hala çok iyi bir betik dil ve ben kişisel olarak ASP'yi 3 yıldan fazla kullandım. ASP ile bir çok popüler site yaptım ki bunlardan en popüler olanı ayda 2 milyondan fazla hit alan funtoosh.com. Öyle sanıyorum ki ASP iyi ve kullanışlı bir teknoloji ama hissediyorum ki uzun vadede PHP daha iyi."

Evet arkadaşlar! Şöyle bir yaslanın arkanıza yudumlayın kahvenizi ve savunduğunuz dili (PHP veya ASP) kaldırın bir kenara ve karşı tarafa bir göz atın. Olayı kavradıktan sonra ne değişecek biliyor musunuz? Ya savunduğunuz dile daha bir bağlanacaksınız, ya da "al mektuplarını, ver mektuplarımı"...